کوه‌نوردی و آزادی دست‌رسی و بیان

کریستین ترومسدورف (Christian TROMMSDORFF) رییس سازمان کوه‌های بلند (GHM) در مقدمه‌ی کتاب «سیمز 2015  Cimes» یادداشتی نوشته است که ترجمه کرده‌ام و اینجا منتشر می کنم.

از چند دهه‌ی پیش در دورانی زندگی می کنیم که می‌توان آن را «عصر طلایی روش آلپاین» نامید. برای کوه‌نوردان کشورهای توسعه یافته رفتن، گشتن، کشف کردن و صعود کوه‌های سراسر جهان، هرگز این سان ساده نبوده است. امکانات مالی، سفر و جابجایی و دست‌رسی، پشتیبانی تامین‌کنندگان قابل اعتماد محلی برای تدارکات سفر و نظیر آن و مراسم سالیانه‌ی کلنگ طلایی نمونه‌ی شاخص این مدعی است، کوه‌نوردان زیادی از این آزادی بی‌نظیر برای دسترسی به کوهستان و کسب تجربه استفاده می کنند. با وجود تشریفات اداری پیچیده بعضی کشورها برای گرفتن اجازه‌ی صعود، کوه‌نوردان زیادی از این دشواری‌ها آزادند و چه چیزی بهتر از این!

آزادی بیان برای کوه‌نوردی تقریبا همه چیز بود و با وجود این چند رویداد غم بار چشمان ما را به روی واقعیت دیگری باز کرد! «حمله های تروریستی» ، خطری که به طور سنتی، کمتر با آن مواجه بوده ایم! 

کشتار کوه‌نوردان در چادرگاه اصلی جبهه‌ی دایامیر نانگاپاربات در ژوئن ۲۰۱۳، ربودن و گردن زدن راهنمای فرانسوی کوهستان در الجزایر توسط گروه «جندالخلیفه وابسته به داعش» در سپتامبر ۲۰۱۴ و از سوی دیگر قتل عام  در دفتر نشریه‌ی شارلی اِبدو در پاریس در ژانویه ی ۲۰۱۵، همه ی این وقایع نشانه ی پایان دوران ماجراجویی و سرخوشی نیست؟

امروزه تنش بین جوامع مختلف به حد انفجار رسیده است و در این بین این دولت‌ها هستند که ابزار این خشونت را فراهم می سازند، روزی سرانجام روشن خواهد شد که این حرکت‌های افراط گرایانه و تروریستی کمابیش با پشتیبانی سرویس‌های مخفی و برای تامین منافع دولت های متبوع آنها صورت گرفته است و این شرایط غم‌بار به واکنش درخور شهروندان نیازمند است.

از زمان نخستین جنگ خلیج (فارس) در سال ۱۹۹۰، چند نفر مسلمان بی‌گناه به دست متجاوزین خارجی کشته شدند؟ چرا غربی‌ها، «کشته» می شوند و مسلمانان، به «هلاکت» می رسند؟!

جهان هیچ گاه مانند امروز به هم پیوسته و مربوط نبوده است و رسانه ها هرگز تا به این حد محتوا و خبرهای نادرست و جعلی تولید نکرده‌اند! و امروز تنها سفر می تواند به درک درست ما از آنچه واقعا در جهان می‌گذرد یاری کند!

ما کوه‌نوردان باز باید سفر کنیم، اما مسافران زیرک و دانایی باشیم که برنامه‌های خود را در سراسر جهان ادامه می دهیم، با نگاهی ژرف‌تر و با هوشیاری بیشتر. هیچ چیز بدتر از آن پس روی (عقب نشستن) نیست که ترسی کور آن را دیکته کند.

منبع

برگردان از فرانسه توسط عباس ثابتیان

انجمن کوه‌نوردان و جشنواره جهانی سنگ نوردی بیستون بخش سه

در این بخش مایلم به ذکر مطالبی بپردازم که یا در دو بخش قبلی عنوان نشده است و یا به نوعی بازتاب آن‌ها بوده است.

بخش سه - یک

توضیحات این بخش به روشن شدن سابقه‌ی این روی‌داد و اساسا به چگونگی روی‌کرد انجمن به هم‌کاری با سازمان‌های کوه‌نوردی خارج از کشور کمک می‌کند و در ابتدا باید از ابراهیم نوتاش نام ببرم.

ابراهیم نوتاش - متولد ۱۰ دی ۱۳۲۱ در تهران - از کوه‌نوردان قدیمی و از پایه‌گذاران باشگاه کوه‌نوردان آرش است، او در سال  ۱۳۵۲ سرپرست تیمی از گروه کوه نوردان آرش بود که توانست یک مسیر نو روی دیواره ی غربی علم کوه باز کند. در همین سال مدرک مربی گری کوه نوردی خود را از فدراسیون کوه نوردی گرفت و در سال ۱۳۶۳سرپرست تیم گروه کوه نوردان آرش بود که « مسیر آرش » را روی دیواره ی علم کوه به پایان رساند (کار برای صعود این مسیر،  در سال های ۶۱و ۶۲هم انجام شده بود).

نوتاش از سال ۱۳۶۴به فرانسه رفت و در « سندیکای بین منطقه ای داده پردازی » که امور فناوری اطلاعات ۹ شهر حومه‌ی پاریس را اداره می کند، مدیر پروژه شد و در سال ۱۳۸۶هم بازنشسته شد.

نوتاش از سال  ۱۳۸۴ با سازمان بین المللی و پرآوازه‌ی Group de Haute Montagne (گروه کوهستان بلند ، تاسیس ۱۹۱۹) تماس گرفت و با ژان پییر فرسافون (Fresafond) عضو هیات مدیره ی این سازمان که در سال ۱۳۴۵عضو تیم گشاینده ی « مسیر فرانسوی ها » روی دیواره ی علم کوه بود، آشنا شد. به پیشنهاد عباس محمدی، از این سازمان درخواست کرد تا یک برنامه‌ی همکاری با انجمن کوه نوردان ایران را آغاز کنند. پی‌گیری‌های جدی و علاقه‌مندانه‌ی او موجب شد که یک تفاهم نامه‌ی همکاری میان سازمان معتبر GHM و انجمن کوه نوردان ایران امضا شود. این تفاهم نامه و فعالیت در خور توجه نوتاش برای حفظ و تعمیق رابطه‌ی کوه نوردی با این تشکیلات، فصل نویی را در فعالیت های انجمن کوه نوردان ایران، و شاید کوه نوردی ایران، گشود. حضور یک تیم سه نفره شامل رییس و دو نفر دیگر از اعضای هیات مدیره ی GHM در ایران و برگزاری « دوره‌ی آموزش دیواره نوردی پیشرفته » در پل خواب (آبان ۱۳۸۶)، حضور چهار گروه از ایرانیان در جشنواره ی یخ نوردی اکرن فرانسه در سال های ۸۶، ۸۷، ۸۸ و ۸۹،  اجرای چند برنامه ی کوه نوردی در آلپ ها، برگزاری جشنواره‌ی گشایش مسیر در استان سمنان (سنگسرسل) و سرانجام جشنواره‌ی بین‌المللی دیواره‌نوردی بیستون از دست‌آوردهای این فعالیت بوده است. مقاله‌ای از نوتاش، درباره ی ایران و کوه نوردی در این کشور، در شماره‌ی ۲۰۰۷ سالنامه‌ی Cimes ( نشریه ی سازمان GHM) به چاپ رسیده است.

بخش سه - دو

پیش‌تر در باره‌ی نحوه‌ی شکل‌گیری فکر جشنواره‌ی بیستون گفتم که در آبان ۱۳۸۶ و آذر ۱۳۸۸ انجمن كوه نوردان در "پل خواب" و سنگسر سمنان، ميزبان چند نفر از اعضاي اين سازمان (GHM) بود و دوره هايي را برای شماری از سنگ نوردان ايرانی برگزار كرد. اردوی سنگ‌سر در آذر ۱۳۸۸، با حضور فرانسوا برنار و آنتوان كايرول (كوه نوردان فرانسوی عضو GHM) تشکیل شد، فرانسوا برنار پیش از آمدن به ایران به ابراهیم نوتاش گفته بود که مایل است از دیواره‌ی بیستون بازدید کند، (او در تابستان همان سال (۱۳۸۸)  برای صعود به کوه دماوند به ایران آمده بود و پس از آن علاقه‌ی خود را در مورد یک پروژه بر روی بیستون به نوتاش ابراز کرده بود) و بنابراین با هم‌آهنگی انجام شده درانجمن، محمد تقی بهره‌ور، محمد حاج‌ابوالفتح و حسین هیزم‌کار به‌همراه آنتوان و بن به بیستون رفتند. روز بعد فرنوش رییسی، علی کریمی و حسن گرامی هم به جمع آنها پیوستند و در طول این سفر مسیرهای مختلفی را - اکثرا در کرده‌های سه نفره - صعود کردند. 

در حریان این سفر، فکر فراهم آوردن امکانی برای معرفی این دیواره (بیستون) - آن‌طور که ابراهیم نوتاش می‌گوید - توسط فرانسوا برنار با هم‌راهان ایرانی مطرح و در مورد آن صحبت می‌شود - و در بازگشت به فرانسه او (فرانسوا برنار) در این مورد با ابراهیم نوتاش و GHM صحبت می‌کند و با این شرط که ابراهیم نوتاش مسئول ایرانی این رویداد باشد، فکر برگزاری "جشنواره ی بين المللی سنگ نوردی بيستون"  پای گرفت.

ابراهیم نوتاش معتقد است که برای برگزاری مطلوب این رویداد ما ناچار بودیم که از امکانات فدراسیون کوه‌نوردی استفاده کنیم، امکاناتی (به ویژه از نظر بودجه‌ای و ارتباط بهتر با سازمان‌های دولتی دست اندرکار) برای اسکان شرکت کنندگان، خورد و خوراک آنان و سایر امور تدارکاتی تا در یک کلام برگزاری خوب این رویداد با مشکلی مواجه نشود.

به هر ترتیب انجمن فرصت این را نیافت که جشنواره‌ی بیستون را آن‌چنان‌که می‌دانست و می‌خواست برگزار کند، اما روشن است که ما این کار را به ساده‌ترین و کم تشریفات‌ترین صورت ممکن انجام می‌دادیم با همان روشی که آموزش دیواره‌نوردی در پل‌خواب انجام شد، با همان روشی که جشنواره‌ی گشایش مسیر سنگ‌سر انجام شد و به همان روشی که از آمریکاییان در علم‌کوه، دماوند و سنگ‌سر پذیرایی کردیم.

در بخش قبل گفتم که مصاحبه‌ها و اعلام نظرهای مسئولان فدراسیون بدون نام بردن از انجمن آغاز شد، در این مورد از رضا زارعی هم نام بردم و اکنون کفته‌ی قبلی‌ام در مورد او را اصلاح می‌کنم چون او اینجا   و اینجا   در صحبت‌هایش از نقش انجمن صحبت کرده است.

امیدوارم دوستانی که این سه بخش را خوانده‌اند و نادرستی و یا کم‌دقتی در آنچه گفته شده است می‌بینند، یادآوردی لازم را انجام دهند.           

انجمن کوه‌نوردان و جشنواره جهانی سنگ نوردی بیستون - بخش دو

لینک بخش یک

بخش دو

دیدگاه و هدف‌های انجمن

 یک - هدف اصلی

همیشه گفته‌ایم و هنوز هم می‌گوییم که انجمن کار شایسته‌ی خود را به بهترین و شاخص‌ترین صورت ممکن انجام داد، برای انجمن، شناساندن دیواره‌ی باعظمت بیستون، معرفی کرمانشاه و دیواره‌نوردی در آن دیار بیشترین اهمیت را داشت که خوش‌بختانه تا حد زیادی تحقق یافت.

برای انجمن آنچه مهم بود برگزاری این رویداد بود که انجام شد و به‌همین دلیل وارد دعوا با فدراسیون کوهنوردی نشدیم که چرا با در پیش گرفتن این روش عجیب و غیر قابل باور سعی در حدف ما داشت.
برای ما روشن بود که همگان - در ایران و حتی در بین دیواره نوردان خارجی حاضر در بیستون یک -  به نقش انجمن کوه‌نوردان در شکل‌گیری این رویداد آگاهی دارند کمااینکه در مراسم پایانی بیستون یک که تعداد زیادی از مجریان و دست‌اندرکاران جشنواره معرفی و مورد تقدیر قرار گرفتند و هنگامی که هیچ‌کس، هیچ  نامی از انجمن به میان نیاورد و حتی آقای محمود شعاعی هم در سخنان خود نامی از انجمن نبرد که البته حیرت‌آور بود! ...
اوبر ژیو رییس پیشین GHM که همه چیز را نیک می‌دانست و اکنون همه چیز این روزها را هم  نیک می‌داند در جایی که دوستان ایرانی ما مات و مبهوت نشسته بودند، قرارش را از دست داد! به روی سن و پشت تریبون رفت و از انجمن تقدیر کرد و هدیه‌ای (یک کتاب) را که همان موقع و به‌سرعت آماده کردند به ما هدیه کردند! عباس محمدی را فرا خواندند که دقایقی پیش از آن نتوانست آن فضا را تحمل کند و به خوابگاه و آن تخت دوطبقه‌ی سالن هلال احمر رفته بود، من به روی سن رفتم و از نوتاش وقت خواستم برای دو دقیقه حرف زدن!

نوتاش - نگران - می‌پرسید که چه میخواهی بگویی؟ و من به او اطمینان دادم که نگران نباشد و فشرده‌ای از سابقه‌ی این رویداد را گفتم تا... و پچ پچ خارجی‌ها و نگاه آنها به من می‌گفت که آنها هم صحبت‌های مرا دریافتند! هر چند که نه به انگلیسی و نه به فرانسه گفتم.

دو - محور قرار گرفتن کرمانشاه

در برگزاری این جشنواره، کرمانشاه و دیواره‌نوردان کرمانشاهی مرکز توجه انجمن بودند چون با شناخته شدن این دیواره، بعدها ایرانیان و خارجیان میهمان کرمانشاهیان خواهند بود و بنابراین بدیهی است که آنها باید خود برگزارکننده و خود مجری این رویداد می‌بودند که متاسفانه در عمل آنها هم به بازی گرفته نشدند، از حضور در کار اجرایی بازماندند و مبلغ قابل توجهی هم از بودجه‌ی آن دیار هزینه شد.
رسم کوه‌نوردان و دیگرکسانی که به طبیعت می‌روند این است که جامعه‌ی میزبان را یاری برسانند، هیچ کس شک ندارد با سابقه‌ی میهمان نوازی مردم مهربان کرمانشاه، آنها حتی برای اسکان دادن میهمانان در منزل خود هم داوطلب بودند. چیزی که خارجیان بسیار دوست دارند چون این بهترین روش برای آشنا شدن با فرهنگ و آداب دیاری است که به آن سفر کرده‌اند.

سه - روش برگزاری

روش انجمن برای برگزاری جشنواره‌ی بیستون روشن است، روش کوه‌نوردان، روشی که در کلاس دیواره‌نوردی در پل خواب، در جشنواره‌ی گشایش مسیر سمنان و سایر رویدادهای شبیه به آن نیز به کار گرفت.

دوری کردن از تشریفات دست و پاگیر - سنگ‌نوردان غربی هم مانند ایرانیان به دنبال هتل چندستاره و رستوران آن‌چنانی و رختخواب پر قو نیستند، جای مناسبی برای خواب، توالت و غذا، دیواره و هم‌طنابی خوب، همین.

فراهم ساختن امکان تبادل فنی و فرهنگی  - تاکید و اصرار و تلاش ما همواره بر این بوده است که امکان کار مشترک، هم‌طنابی ایرانیان و میهمانان، برقراری فضای گفتگو و تبادل مسایل فنی و فرهنگی بوده است. در تمام رویدادهای انجمن نشست‌های شبانه پس از شام مهمترین و کاربردی‌ترین زمان‌ها بوده‌اند که با صحبت کردن، ارائه گزارش و پخش فیلم و عکس در مورد کارها و تجربه‌های خود عملا به هدف حضور در چشنواره دست پیدا کنیم.

بیستون یک با جداسازی خارجیان و ایرانیان، آن هم به روشی تبعیض گرایانه - یعنی اسکان خارجیان و البته مسئولان فدراسیون در هتل کاروان‌سرا و اسکان ایرانیان در خوابگاه نامناسب هلال احمر (۱) عملا فرصت گفتگو و هم‌فکری و تبادل اطلاعات را از هر دو طرف گرفت. خوب با این ترتیب سنگ‌نوردان ایرانی چرا باید در جشنواره شرکت کنند؟ برای تماشای چند خارجی؟ آنها می‌توانستند در فرصتی دیگر به بیستون بیایند و به صعود دیواره بپردازند.

نگاه زیست محیطی

انجمن در تمام  رویدادهایی که مدیریت کرده است دیدگاه حفاظت از محیط‌های کوهستانی را در درجه اول اهمیت قرار داده است، دیواره‌ی بیستون هرچند که بزرگ است، هرچند که بلند است، اما وظیفه‌ی ما است که از آن حفاظت کنیم. در بسیاری از کشورهای غربی و به‌ویژه در انگلستان و آمریکا مقررات بسیار سخت‌گیرانه‌ای در سایت‌های سنگ‌نوردی و دیواره‌نوردی و یا بولدرینگ حاکم است، آنها اجازه‌ نمی‌دهند که هر مسیری رول‌کوبی شود، در هرسایت تعدادی مسیر رول‌کوبی شده برای تمرین وجود دارد و سایر مسیرها باید و باید پاک و بدون کوچک‌ترین آسیبی به کوه صعود شوند.
خوب یک هفته اقامت و غذای رایگان در هتل کاروان‌سرا  و یک دیواره که هرجایش را خواستی سوراخ کن و صعود کن بی اینکه باید و نبایدی در کار باشد!
علاوه بر این باید هوشیار باشیم و با وسواس نگران این باشیم که این دیواره و دیگر آثار منحصربه‌فرد سرزمین‌مان به آیندگان هم تعلق دارد و وظیفه‌ی ما است که این میراث را پاک و سلامت به دست فرزندان خود بسپاریم.(۲)

بیستون دو و نقش انجمن

انجمن کوه‌نوردان ایران نقش خود را همان‌طور که قبلا گفتیم ایفا کرد، بیستون راه‌اندازی شد و ما امیدوار بودیم که این رویداد را پس از این کرمانشاهیان مدیریت و اجرا خواهند کرد - که البته این اتفاق نیفتاد - همان‌گونه که مدیریت جشن تیرگان و روز ملی دماوند را امروز کوه‌نوردان مازندرانی به‌عهده گرفته‌اند و الحق که خوب و باشکوه هم اجرا می‌کنند.
انجمن كوه نوردان ايران به‌دنبال این نبوده است كه طرح‌ها،  پیشنهادها و برنامه‌های خود را در انحصار خويش نگه دارد؛ برعكس مايل بوده كه قالب هاي آموزشي و ارتباط هاي خود را با ديگران (از جمله با فدراسيون كوه نوردي ) به اشتراک  بگذارد. كوه نوردان خارجي، هم در دوره‌ی قبلي و هم در اين دوره، از انجمن به عنوان يك "پا" ی جشنواره ياد كرده و می‌كنند. بنابراین اگر فدراسیون کوهنوردی با نگاهی انحصارطلبانه می‌خواهد این رویداد را به تنهایی اداره کند ما سر جنگیدن نداریم ولی نقطه نظرهای خود را برای بهتر برگزار شدن این رویداد مطرح می‌کنیم و از هیچ کمکی هم فروگذار نخواهیم کرد.

بند پایانی

براساس قانون و تاکید مسئولان کشور از جمله مدیران وزارت کشور مانند جناب آقای افشار (معون محترم وزیر کشور و رییس هیات نظارت)،  دستگاه‌های تخصصی ذی‌ربط در امور سازمان‌های مردم‌نهاد باید زمینه‌ی گسترش فعالیت سمن‌ها را فراهم آورند و با هم‌کاری با آنها و مشارکت در کارهای اجرایی امر مهم برون‌سپاری را پی‌گیری کنند و به همین دلیل اقدام فدراسیون کوه‌نوردی به مصادره‌ی چشنواره‌ی بیستون همگان را حیرت‌زده ساخته است.
برای بیستون دو هم گفتنی‌هایی هست اما به این اکتفا می‌کنیم که به‌دلیل حکم تعلیق سه ماهه‌ی انجمن - که تا این لحظه برطرف نشده است - ما هیچ‌گونه مشارکتی در برگزاری جشنواره‌ی بیستون دو نخواهیم داشت .

پ ن ۱خولبگاه هلال احمر بسیار جای نامناسبی برای اسکان بود، وجود پشه و مگس، تخت‌های دوطبقه‌ی غیر استاندارد، هوای گرم و بدون سیستم تهویه، بوی بد و آزار دهنده حشره‌کش و انبوه زباله‌های بدبو و آلاینده که درست پشت سالن اسکان تانبار شده بود.

پ ن ۲
یاد می‌کنم از شهرام عباس نژاد